23 Ιουλίου 2014

Θερινή Κατάθλιψη: Όταν η Κατάθλιψη Ντύνεται Ανάποδα




Είναι καλοκαίρι. Κάνει ζέστη. Οι περισσότεροι πλατσουρίζουν στις παραλίες. Στο facebook συνωστίζονται φωτογραφίες από παγωτά, νησιά και ενημερώσεις υπέρτατης χαλάρωσης. Θα έπρεπε να είναι η πιο ανέμελη περίοδος του χρόνου. Κι όμως, για σένα πρόκειται για μία περίοδο που δοκιμάζει την υπομονή σου, και με κόπο κρατιέσαι ώσπου να τελειώσει. Δεν αποκλείεται να περνάς θερινή κατάθλιψη.

Πιθανόν ήδη να γνωρίζεις την Εποχική Κατάθλιψη ή Κατάθλιψη με Εποχικό Σχήμα, ή Εποχική Συναισθηματική Διαταραχή (Seasonal Affective Disorder, SAD), η οποία χαρακτηρίζεται απο καταθλιπτικά επεισόδια τα οποία εκδηλώνονται κατ΄επανάληψη σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους του έτους (τυπικά, το χειμώνα).

Η θερινή μορφή της εποχικής κατάθλιψης έχει διερευνηθεί πολύ λιγότερο από ότι το χειμωνιάτικο ξαδελφάκι της, με αποτέλεσμα συχνά να παραβλέπεται από τόσο από τους ειδικούς όσο και από τους ίδιους τους πάσχοντες. Σπάνια γίνεται διαχωρισμός μεταξύ της θερινής και χειμερινής μορφής στη βιβλιογραφία, αφήνοντας να εννοηθεί ότι πρόκειται για την ίδια διαταραχή, με μοναδική διαφορά ότι εκδηλώνεται σε διαφορετική εποχή του χρόνου.

 

 

Ωστόσο, πρόκειται για μια διακριτή μορφή της εποχικής κατάθλιψης, επίσημα καταγεγραμμένη από το 1987 όταν ο ψυχίατρος Thomas A. Wehr και οι συνεργάτες του δημοσίευσαν τα ερευνητικά τους πορίσματα στο επιστημονικό άρθο "Εποχική Συναισθηματική Διαταραχή με Θερινή Κατάθλιψη και Χειμερινή Υπομανία" ("Seasonal Affective Disorder with Summer Depression and Winter Hypomania"), όπου περιέγραψαν τη διαταραχή για πρώτη φορά.  

Τόσο η χειμερινή, όσο και η θερινή μορφή εποχικής κατάθλιψης σχετίζονται με θλίψη, άγχος και ευερεθιστότητα. Εκεί σταματούν οι ομοιότητες κι αρχίζουν οι διαφορές: η χειμερινή κατάθλιψη τυπικά σχετίζεται με υπερυπνία. Αντίθετα, όσοι πάσχουν από θερινή κατάθλιψη τείνουν να υποφέρουν από αϋπνίες. Η χειμερινή κατάθλιψη σχετίζεται με λιγούρα για υδατάνθρακες και αύξηση βάρους. Αντίθετα, η θερινή κατάθλιψη σχετίζεται με μείωση της όρεξης και απώλεια βάρους. Όσοι εκδηλώνουν χειμερινή μελαγχολία τείνουν να αποσύρονται από κοινωνικές συναναστροφές και παρουσιάζουν μειωμένο ενδιαφέρον για τυπικά ευχάριστες δραστηριότητες, ενώ εκείνοι που εκδηλώνουν θερινή μελαγχολία εμφανίζουν αυξημένες σεξουαλικές ορμές.

Οι αυξημένες θερμοκρασίες και η υγρασία τείνουν να χειροτερεύουν τα συμπτώματα της θερινής κατάθλιψης. Οι θερινοί μήνες είναι, επίσης, επιβαρυντικοί για το 15% των ατόμων που πάσχουν από διπολική διαταραχή, στα οποία οι ανοιξιάτικοι και καλοκαιρινοί μήνες ενδέχεται να πυροδοτήσουν νέα μανιακά ή υπομανιακά επεισόδια. 

Εκτιμάται ότι ο μηχανισμός που συντελεί στην εποχική μανία μπορεί να ερμηνευθεί ως υπερευαισθησία στο έντονο φως η οποία καταστέλει την παραγωγή μελατονίνης. Τα συμπτώματα θερινής κατάθλιψης στα άτομα με διπολική διαταραχή μπορεί -μεταξύ άλλων- να συμπεριλαμβάνουν: επίμονα ανεβασμένη διάθεση, υπερένταση, ταραχή, αχαλίνωτο ενθουσιασμό δυσανάλογο με την κατάσταση, ταχείς ρυθμούς σκέψης και ομιλίας

Αν και η θερινή μορφή της εποχικής κατάθλιψης είναι σχετικά σπάνια, δεν πρόκειται για ένα φαινόμενο που θα πρέπει να αγνοήσεις. Τυπικά εντείνεται όσο ξεδιπλώνεται το καλοκαίρι, μπορεί να υπάρξει επικίνδυνο, και δεν αποκλείεται -εάν παραμείνει αδιάγνωστο για παρατεταμένο χρονικό διάστημα- να οδηγήσει σε απορρύθμιση και αυτοκτονικές τάσεις. 

Εάν δυσκολεύεσαι να δραστηριοποιηθείς, να ασχοληθείς με δραστηριότητες που τυπικά απολαμβάνεις, εάν παρατηρείς αλλαγή στα μοτίβα ύπνου και όρεξης, εάν αισθάνεσαι απόγνωση ή καταφεύγεις σε μορφές "αυτοθεραπείας" όπως είναι οι ουσίες και το αλκοόλ ώστε να ανακουφιστείς και να χαλαρώσεις, απευθύνσου σε ειδικό. 

Πηγές: 
 - Kasof, J. (2009). Cultural variating in seasonal depression: cross-national differences in winter versus summer patterns of seasonal affective disorder. Journal of Affective Disorders, 115 (1-2), 79-86. 

- Wang, B.W., & Chen, D. (2013). Evidence of seasonal mania: a review. Journal of Psychiatric Practice, 19(4), 301-308. 



Άννα Πολεμικού, Ph.D. 
Νευροψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
(προσωποκεντρικης προσέγγισης)


πληροφορίες/επικοινωνία: 
 
  6937804644 / 21 3030 1465