31 Οκτωβρίου 2014

Πως Διεξάγεται μια Θεραπευτική Συνεδρία;




Πιθανόν να έχεις αναρωτηθεί τί ακριβώς γίνεται κατά τη διάρκεια μιας θεραπευτικής συνεδρίας. Πιθανόν και όχι. Υπάρχουν άτομα που προτιμούν να βιώσουν τη διαδικασία χωρίς προσδοκίες. Ξεκινούν τη θεραπευτική διαδικασία χωρίς ποτέ να ρωτήσουν τί είναι αυτό που κάνουν ή πως λειτουργεί, ανακαλύπτοντάς το στην πορεία. Από εκείνους, ωστόσο, που έλκονται από την ιδέα της ψυχοθεραπείας, ενώ απωθούνται από το άγνωστο της διαδικασίας, διατυπώνεται συχνά το ερώτημα:  
Πώς διεξάγεται μια θεραπευτική συνεδρία; 

Δεν είναι εύκολο να σου εξηγήσω πως ακριβώς λειτουργεί αυτό που κάνουμε, και δεν το βιώνουν όλοι με τον ίδιο τρόπο. Θα προσπαθήσω, όμως, να συνοψίσω το ευρύτερο πλαίσιο στα ακόλουθα σημεία:

Ο Χώρος που Διεξάγονται οι Συνεδρίες

 

Ο χώρος στον οποίο συναντιόμαστε είναι ένας ασφαλής χώρος. Εδώ μπορείς μπορείς να περιεργαστείς και να εξερευνήσεις τα πάντα και οτιδήποτε. Eίναι ασφαλής για πολλούς λόγους:

Ένας είναι ότι υπάρχει απόλυτη εχεμύθεια. Μπορείς να μιλήσεις για οτιδήποτε: για αυτοκτονικές σκέψεις, το σεξ, το θάνατο, τα συναισθήματα, τους φόβους, τις ντροπές, τις ενοχές, τα δάκρυα, τα όνειρα, πράγματα που έχασες την ευκαιρία να πεις, όλα τα πράγματα που ζητούν τη φωνή σου για να ακουστούν. 

Είναι, επίσης, ασφαλής γιατί η μοναδική μου πρόθεση είναι να δουλέψουμε μαζί καθώς πλοηγείσαι σε δύσκολα συναισθήματα, σκέψεις ή/και καταστάσεις. Αν προσπαθήσεις να θυμηθείς την τελευταία φορά που βρέθηκες σε μια καφετέρια με μια παρέα 5-6 ατόμων, από τους οποίους μιλούσαν οι 3-4 ταυτόχρονα, ίσως διαπιστώσεις ότι αυτές οι συναντήσεις συνήθως είχαν ως αποτέλεσμα κανείς από την παρέα να μην ολοκληρώνει τη σκέψη του. Πολύ συχνά το ίδιο συμβαίνει και μέσα στο μυαλό μας. Εκφράζοντας λεκτικά τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας σε ένα ασφαλές περιβάλλον επιτρέπουμε σε αυτά να αναδυθούν στη συνείδηση, να εντοπιστούν, και να βιωθούν σε πληρέστερο βαθμό, ώστε να επέλθει η ίαση.

Είναι, ακόμα, ασφαλής γιατί εσύ κι εγώ βρισκόμαστε σε θεραπευτική συμμαχία. Αυτό σημαίνει ότι όσο δύσκολα κι αν φαίνονται τα πράγματα για σένα, όσο κι αν  δυσφορείς με αυτά, εγώ θα βρίσκομαι δίπλα σου και δε θα σε εγκαταλείψω όσο διαρκεί η διαδρομή σου.

Τέλος, είναι ασφαλής γιατί δεν κλειδώνω την πόρτα, γιατί αν πω ή κάνω κάτι με το οποίο δε συμφωνείς με οποιονδήποτε τρόπο μπορείς να μου το πείς, και γιατί δεν με πειράζει, αν θες, να μοιραζόμαστε ακόμα και τις σιωπές. 

Ποιός Είναι ο Ρόλος του Θεραπευτή;

 

Σε γενικές γραμμές, οι θεραπευτές δε δίνουν συμβουλές. Κατά καιρούς, πολλοί άνθρωποι μπορούν να επωφεληθούν από βοηθητικές συστάσεις και καλές συμβουλές. Στους περισσότερους, όμως, αυτό ήδη προσφέρεται από τους φίλους ή/και την οικογένεια (ακόμα κι όταν δεν το επιθυμούν). Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι θεραπευτές δεν είναι καλύτεροι στο να δίνουν συμβουλές κοινής λογικής από οποιονδήποτε άλλον συμβουλάτορα. Μπορούν, όμως, και παρέχουν το είδος της βοήθειας το οποίο δεν βρίσκει κανείς με ευκολία στο συμβατικό κοινωνικό πλέγμα της οικογένειας και των φίλων.

Ο δικός μου ρόλος είναι να ρίξω λίγο φως στο δρόμο σου ώστε να μπορείς να τον εξερευνήσεις με ασφάλεια. Δε μπορώ να σου πω ποιό δρόμο να διαλέξεις, ούτε μπορώ να προβλέψω ποιές θα είναι οι συνέπειες της επιλογής σου. Μπορώ, όμως, να καταβάλω γνήσια προσπάθεια να αφουγκραστώ πώς είναι να είσαι εσύ, ώστε να σε βοηθήσω να καταλάβεις τον εαυτό σου καλύτερα. Και αυτό που μπορώ να σου υποσχεθώ είναι ότι θα είμαι μαζί σου βήμα-προς-βήμα για όσο διαρκέσει αυτό το ταξίδι. 


Τί Είναι Αυτό που Κάνει τους Θεραπευτές Διαφορετικούς;

  • Είναι εκπαιδευμένοι στο να κατανοούν την συναισθηματική αναστάτωση και τη διαδικασία της συναισθηματικής ίασης. Κατά κάποιον τρόπο είναι οι άνθρωποι που κατανοούν το γενικό έδαφος του ανθρώπινου τοπίου, και μπορούν να συντροφεύσουν και να καθοδηγήσουν τους ανθρώπους -μέσα από τον πόνο και την σύγχυση- προς την ανάπτυξη, την ωρίμανση, και την ίαση.  


  • Είναι πρόθυμοι και ικανοί να αντιμετωπίσουν πολύ έντονα συναισθήματα. Είναι δύσκολο να βρίσκεσαι με κάποιον όταν βιώνει έντονα συναισθήματα. Το να στέκεται κανείς μάρτυρας στον ανθρώπινο πόνο, είναι από μόνο του δύσκολο. Είναι, επίσης, δύσκολο το να βιώνει κανείς τον πόνο του άλλου χωρίς αυτό να αγγίξει ή να διαταράξει τα  δικά του, ενδότερα συναισθήματα. Οι ικανοί θεραπευτές έχουν εκπαιδευτεί στο να διαχειρίζονται αυτά τα θέματα: να είναι ολοκληρωτικά παρόντες πλάι τους πελάτες τους, να συνηχούν με τον πόνο τους "σα να τον βιώνουν οι ίδιοι" δίχως, όμως, να ξεχνούν την παράμετρο "σαν να". Σε αυτό το πλαίσιο, προσφέρεται η δυνατότητα να εκφράσει ο πελάτης δυνατά συναισθήματα, γνωρίζοντας ότι ο θεραπευτής νοιάζεται πραγματικά γι' αυτά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τον υπερβαίνουν ή τον εξοντώνουν. Αυτή η ικανότητα του θεραπευτή παρέχει στο πελάτη εξαιρετική σταθερότητα και ασφάλεια κατά τη διάρκεια της συνεδρίας.  

  • Οι ικανοί θεραπευτές έχουν την τάση να μην είναι επικριτικοί. Κατανοούν ότι τα περισσότερα διαπροσωπικά και συναισθηματικά προβλήματα μπορούν να θεωρηθούν ως προσπάθειες συναισθηματικής επιβίωσης απέναντι στα κοινότυπα προβλήματα της ζωής. Οι αποτελεσματικοί θεραπευτές αποπνέουν μία στάση σεβασμού, κατανόησης, και αποδοχής. Όπως προκύπτει από αναφορές σε μελέτες ψυχοθεραπευτικής αποτελεσματικότητας, τον πιο σύνηθη βοηθητικό παράγοντα της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας αποτελεί η ικανότητα του θεραπευτή να εκδηλώνει γνήσια έγνοια και κατανόηση απέναντι στον πελάτη. Η συμπονετική στάση του θεραπευτή βοηθά τον πελάτη να μειώσει την υπέρμετρη αυτο-κριτική, και να αναπτύξει μία ενισχυμένη ικανότητα αυτο-αποδοχής του ίδιου και των βιωμάτων του. 

  • Παρέχουν στήριξη στην αυτο-έκφραση. Η υποστήριξη και η ενθάρρυνση της αυθεντικής έκφρασης βοηθά να αναδυθεί και να να παγιωθεί ή ανάπτυξη της αίσθησης του Εαυτού. Όπως όταν φυτρώνει ένα δέντρo, το στηρίζουμε με κλαδάκια ώσπου να δυναμώσει ο κορμός του: κάποια στιγμή θα μπορέσουμε να αφαιρέσουμε τα κλαδάκια, και το δέντρο θα έχει αναπτύξει τις δικές του δυνάμεις ώστε να σταθεί όρθιο και να μεγαλώσει με τη δύναμη του ίδιου του του κορμού. Στη θεραπεία νιώθει κανείς ολοένα και πιο άνετα να συζητά για τα πράγματα όπως πραγματικά είναι. Αν και η ύφεση της συναισθηματικής δυσφορίας (κατάθλιψης, άγχους, έντασης, κτλ) αποτελεί τον πρωταρχικό στόχο των περισσοτέρων που αποφασίζουν να ξεκινήσουν θεραπεία, συνήθως η ψυχοθεραπεία συντελεί και στην ενδυνάμωση της αίσθησης του εαυτού και της αυτο-εκτίμησης. "Όταν ο θεραπευτής μου με ακούει πραγματικά, τότε ξέρω ότι είναι εντάξει να είμαι ο εαυτός μου!" 

  • Βοηθούν τους πελάτες να διατηρήσουν μία αίσθηση ρεαλιστικής ελπίδας σε δύσκολες στιγμές. Όχι το ψεύτικο "όλα θα πάνε καλά" είδος ελπίδας, αλλά μία ρεαλιστική προοπτική και εμπιστοσύνη στο γεγονός ότι η ψυχοθεραπεία θα συντελέσει στην ίαση ή σε ενισχυμένες δεξιότητες αντιμετώπισης των καταστάσεων. 

  • Δεν επαναλαμβάνουν δυσλειτουργικά μοτίβα αλληλοσυσχέτισης. Πολλές σχέσεις αποτυπώνονται σε μοτίβα. Ένας εξαρτώμενος, φαινομενικά ανήμπορος άνθρωπος μπορεί να εγκλωβιστεί σε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο σχέσεων όπου η συμπεριφορά του (ή της) ωθεί τους άλλους να του συμπεριφέρονται σαν παιδί. Αυτό ο επαναλαμβανόμενος "διαπροσωπικός χορός" μπορεί να  αρχικά να φαντάζει ωραίος (διότι είναι οικείος) αλλά συχνά συντελεί στο να παραμένει καθηλωμένος: δε μεγαλώνει ποτέ. Αποτελεί έναν τρόπο να υπάρχει ο οποίο προσκαλεί (άμεσα ή έμμεσα) τους άλλουν να "σώσουν" αυτό το αβοήθητο άτομο, γεγονός το οποίο ενισχύει το να παραμένει σε ένα είδος βρεφικής ανημπόριας. Ένας ικανός θεραπευτής θα ενσυναισθανθεί την αναστάτωσή του/της, αλλά θα αντισταθεί στην παρόρμηση να τον/την αντιμετωπίσει σαν ένα αβοήθητο παιδί. Η άρνηση του θεραπευτή να διαιωνίσει αυτόν το "διαπροσωπικό χορό" επιτρέπει στον πελάτη να ωριμάσει και να αντιληφθεί το ίδιο του το σθένος.   

 

Πώς Διεξάγεται, λοιπόν, μια Θεραπευτική Συνεδρία;

 

Φαντάσου ότι έχεις στο μυαλό σου ένα παζλ. Ξέρεις (ή υποψιάζεσαι) ότι του λείπει ένα κομμάτι. Μπορεί ακόμα και να γνωρίζεις το χρώμα και το σχήμα του κομματιού αυτού. Το θέμα είναι ότι ψάχνεις να βρεις το κομμάτι που λείπει για να συναρμολογήσεις την εικόνα που έχεις μέσα στο μυαλό σου. Κι απευθύνεσαι σε εμένα. Εγώ δε μπορώ να δω το παζλ.Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να φανταστώ πως είναι, μέσα από τις περιγραφές σου, και να βρίσκομαι δίπλα σου, παρέχοντάς σου ασφάλεια όσο ψάχνεις ανάμεσα σε διάφορα κομμάτια να βρεις εκείνο που λείπει. Με προσκαλείς, λοιπόν, να σου κάνω παρέα όσο το αναζητάς. Μπορεί και να με προσκαλέσεις να το αναζητήσω κι εγώ μαζί σου, καμιά φορά. Μπορώ να σου περιγράψω τα κομμάτια που βλέπω εγώ, και να κοιτάξουμε από κοινού τα κομμάτια που βλέπεις εσύ. Το σωστό κομμάτι, όμως, όταν έρθει η ώρα, θα το αναγνωρίσεις εσύ και θα μου πεις: το βρήκα!  

Αν επιλέξεις την προσωποκεντρική θεραπεία, την οποία εκπροσωπώ, πρέπει να ξέρεις ότι ειδικός της ζωής σου είσαι εσύ και μόνον εσύ. Αυτό δεν το καταλαβαίνουν όλοι, και δεν αποκλείεται στην αρχή να σε μπερδέψει η ιδέα ότι δε δίνω συμβουλές, ειδικά αν ήλπιζες να σου δώσω εγώ τις απαντήσεις που ψάχνεις.

Η δική μου παρουσία στόχο έχει να σε βοηθήσει να αναγνωρίσεις ότι η μοναδική αυθεντία σε ό,τι αφορά τη δική σου ζωή είσαι εσύ, ανεξάρτητα από το αν η αυθεντία σου έγκεται στη συνειδητότητά σου, στις στάσεις σου, στις δεξιότητές σου, τους πόρους που έχεις διαθέσιμους. Στόχος μου είναι, επίσης, να σου παράσχω αναφορές που μπορεί να είναι σχετικές με τα ενδιαφέροντά σου ή με την ετοιμότητά σου την εκάστοτε στιγμή.   

Ευθύνη μου είναι να μη σε κρίνω, να σε ακούω ενεργά, να ενσυναισθάνομαι αυτά που βιώνεις, να υπάρχω με γνησιότητα στη θεραπευτική σχέση σε κάθε βήμα του εδώ-και-τώρα σου, και να στέκομαι πλάι σου ώστε να βρεις τους δικούς σου τρόπους να ενδυναμωθείς και να υπάρξεις με όποιον τρόπο επιλέξεις στο δικό σου έργο τέχνης που ονομάζεται ΖΩΗ

Πηγή: Preston, J., Vazos, N., & Liebert, D. S. (2014). Making every session count. International Psychotherapy Institute.

Άννα Πολεμικού, Ph.D. 
Νευροψυχολόγος - Ψυχοθεραπεύτρια
(προσωποκεντρικης προσέγγισης)


πληροφορίες/επικοινωνία: 
 
  6937804644 / 21 3030 1465